Debaty sejmoweXVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zagrożonych bankructwem Zakładów Mechaniczno-Precyzyjnych ˝Mera-Błonie˝

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na otrzymaną w dniu 14 lutego 2001 r. interpelację pana posła Mieczysława Czerniawskiego (pismo znak: SPS-0202-5747/01) w sprawie zagrożonych bankructwem Zakładów Mechaniczno-Precyzyjnych ˝Mera-Błonie˝, uprzejmie informuję, że minister finansów podziela z jednej strony troskę pana posła w części dotyczącej aktualnej sytuacji i perspektyw rozwojowych przedsiębiorstwa, a z drugiej strony wyraża w interesie ogólnospołecznym troskę o stan pozostałych do spłaty należności skarbu państwa z tytułu kredytów zaciągniętych przez zakłady w latach 1986-1989 w Międzynarodowym Banku Inwestycyjnym w Moskwie oraz w BRE SA ze środków Funduszu Rozwoju Eksportu.    Informuję pana marszałka, że wychodząc naprzeciw prośbom kierownictwa zakładów, minister finansów trzykrotnie wyrażał zgodę na restrukturyzację długów ˝Mery-Błonie˝. W dniu 19 kwietnia 1995 r. umorzył pierwszy raz zakładom 18 000 tys. zł zadłużenia. W dniu 14 stycznia 1999 r. zwolnił po raz drugi ZMP ˝Mera-Błonie˝ ze spłaty znacznej części długów wobec skarbu państwa: ze spłaty kapitału w 50% w wysokości 3538 tys. zł, a także ze spłaty przypadających odsetek w całości za okres od 20 kwietnia 1995 r. do 14 stycznia 1999 r.    W faksie przysłanym w dniu 13 stycznia 1999 r. przez dyrektora zakładów Tadeusza Dziewulskiego do Ministerstwa Finansów czytamy: ˝Potwierdzam, że podaną mi propozycję restrukturyzacji zadłużenia (o którą wystąpiliśmy pismem DN/92/98) przyjmuję do wiadomości z zadowoleniem i w imieniu przedsiębiorstwa ZMP ˝Mera-Błonie˝ podejmuję się w całości wykonać decyzję restrukturyzującą nasze zobowiązania˝. Ministerstwo Finansów wyrażało nadzieję, że kierownictwo ZMP ˝Mera-Błonie˝ dokona niezbędnej sanacji w zakładzie, obniżki kosztów, racjonalizacji zatrudnienia i płac. Takie przesłanki istniały w 1999 r. Z danych na ten rok wynika, że zakłady uzyskały korzystne wyniki finansowo-ekonomiczne. Zysk netto za 1999 r. wyniósł ponad 5 mln zł. Jednocześnie stan załogi w 1999 r. zwiększył się z 718 do 806 osób, a płace zarządu ˝Mera-Błonie˝ wzrosły z 209 100 zł w 1998 r. do 384 700 zł w 1999 r., tj. o 84% w ciągu 12 miesięcy.    W listopadzie 1999 r. i w styczniu ubiegłego roku dyrektor ZMP ˝Mera-Błonie˝ wystąpił z wnioskiem do ministra finansów o przeznaczenie na fundusz założycielski przedsiębiorstwa całej kwoty 3538 tys. zł pozostałego do spłaty zadłużenia. W okresie od sierpnia do listopada 2000 r. dyrektor zakładów Tadeusz Dziewulski zmodyfikował swój wniosek, proponując w piśmie do ministra finansów Jarosława Bauca z dnia 31 sierpnia 2000 r. oraz w pismach do Departamentu Polityki Zagranicznej (3 pisma w załączeniu)*) dokonanie konwersji 50% zadłużenia na fundusz założycielski przedsiębiorstwa oraz przesunięcie terminu zapłaty pozostałych 50% zadłużenia na okres od 15 grudnia 2000 r. do 30 czerwca 2003 r. Przy tym dyrektor ZMP ˝Mera-Błonie˝ zapewniał w piśmie z 10 listopada ubiegłego roku, że ˝jednocześnie przedsiębiorstwo zobowiązuje się do przestrzegania ustalonego harmonogramu wpłaty rat na rachunek Ministerstwa Finansów˝.    Wychodząc kolejny raz naprzeciw zapewnieniom dyrektora zakładów Tadeusza Dziewulskiego, minister finansów w dniu 21 listopada 2000 r. upoważnił dyrektora Departamentu Polityki Zagranicznej do podpisania przygotowanej w oparciu o pisemne propozycje zakładów umowy o restrukturyzacji zadłużenia wobec skarbu państwa. W wyniku kolejnej redukcji długu łączne zadłużenie zakładów według stanu na 1 lipca 2000 r. zmalałoby już do 1769 tys. zł. Przyjęto także proponowany przez zakłady harmonogram spłaty zadłużenia w latach 2000-2003 r. Przy tym w kolejnych tygodniach listopada i grudnia ubiegłego roku ministerstwo było także otwarte na ewentualne inne propozycje harmonogramu spłat. Należy podkreślić, że wszystkie redukcje długu ZMP ˝Mera-Błonie˝ (łącznie z trzecią 50-procentową redukcją przewidywaną w projekcie nowej umowy) przekroczyłyby aż ponad 93% wartości hipotetycznej zadłużenia zakładów.    Minister finansów przed podejmowaniem kolejnych decyzji o redukcjach długu zapoznawał się zarówno z analizami przyczyn występujących trudności, jak i zapoznawał się z perspektywami rozwojowymi ˝Mery-Błonie˝ przedstawianymi przez kierownictwo zakładów. Otóż, interesujące i ważne są konkluzje zawarte w piśmie do ministra finansów z dnia 31 sierpnia 2000 r., w którym dyrektor ZMP ˝Mera-Błonie˝ wskazuje jako główne przyczyny finansowych trudności zakładów obniżenie sprzedaży i pogorszenie wyników ekonomicznych, będące ˝następstwem przede wszystkim półrocznej przerwy w produkcji telefonów publicznych, spowodowanej przeprowadzeniem przez TP SA przetargu na wyłonienie dostawców telefonów cyfrowych (...) oraz trwającą około 9 miesięcy przerwą w produkcji parkomatów˝.    Podobne najważniejsze przyczyny trudności zakładów przedstawione są w piśmie dyrektora Tadeusza Dziewulskiego z dnia 19 lutego 2001 r. do podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów Krzysztofa J. Nersa. Pogorszenie stanu przedsiębiorstwa według bieżącej oceny pana dyrektora wynika m.in. z ˝utraty zamówień na telefony publiczne po prywatyzacji TP SA, załamania sprzedaży zespołów dla przemysłu motoryzacyjnego, braku rozstrzygnięć we wszystkich przetargach, które były organizowane przez jednostki samorządowe na dostawy parkomatów lub na organizację stref parkowania w większych polskich miastach w ostatnich dwóch latach (przetargi były unieważniane, nie było więc sprzedaży urządzeń)˝. Trudności ze sprzedażą wyrobów produkowanych przez ZMP ˝Mera-Błonie˝ potwierdzają dane bilansowe zakładów za 2000 r., w których wykazano, że wartość półproduktów i produktów w toku wzrosła w ciągu 12 miesięcy z 4,7 mln zł do ponad 10 mln zł. Wśród innych przyczyn trudności ZMP ˝Mera-Błonie˝ dyrektor Tadeusz Dziewulski w licznej korespondencji i swoich działaniach interwencyjnych podnosi ponadto problem ˝zastawienia jako zabezpieczenia długu całego majątku produkcyjnego w postaci maszyn i urządzeń oraz widmo zagrożenia windykacją długu przez skarb państwa˝ (w piśmie do podsekretarza stanu z dnia 19 lutego bieżącego roku) oraz niemożliwość pozyskania bankowych źródeł finansowania działalności.    Z informacji uzyskanych w BRE Banku SA wynika, że zgodnie z podpisaną 30 czerwca 1998 r. umową przewłaszczenia części maszyn na zabezpieczenie spłaty kredytu zaciągniętego w BRE Banku SA przez zakłady ˝przewłaszczający włada nimi w sposób odpowiadający ich właściwościom i przeznaczeniu˝ oraz że zakłady mogą nie tylko swobodnie korzystać ze wszystkich maszyn, ale nawet mogą część niepotrzebnych zakładom maszyn sprzedać za zgodą BRE Banku SA. Dotychczas jednak zakłady nie zwracały się do banku z taką prośbą.    W piśmie do wiceministra Krzysztofa J. Nersa z dnia 19 lutego bieżącego roku dyrektor Tadeusz Dziewulski stwierdza, że przedsiębiorstwo przez cały okres ubiegłego roku funkcjonowało ˝bez możliwości korzystania z kredytu bankowego˝, natomiast z przysłanego do Ministerstwa Finansów w dniu 23 lutego bieżącego roku Bilansu i rachunku zysków i strat (w załączeniu)*) wynika, że nastąpił wzrost długoterminowych kredytów bankowych z 3446 tys. zł na początku 2000 r. do 11 376 tys. zł na koniec 2000 r.    Z całą mocą podkreślić należy również, że obciążenia spłatą długów z tytułu otrzymanych kredytów z MBI oraz z BRE SA nie były w ostatnich latach istotną przyczyną trudności zakładów, gdyż zadłużenie nie było praktycznie obsługiwane przez cały czas od momentu otrzymania kredytów przez ZMP ˝Mera-Błonie˝ w latach 80. do dnia dzisiejszego. W minionych kilkunastu latach ZMP ˝Mera-Błonie˝ tylko jeden raz spłaciły ratę kapitału w wysokości 15,7 tys. zł. Kilkakrotne częściowe spłaty zaległych odsetek w poprzednich latach w łącznej wysokości zaledwie 76,3 tys. zł były efektem działań interwencyjnych BRE Banku SA - obciążania rachunku bieżącego zakładów ˝Mera-Błonie˝ w tym banku.    Równolegle z ukazywaniem trudności zakładów w dostarczanych do Ministerstwa Finansów materiałach planistycznych i prognostycznych zawarte są informacje o pozytywnych trendach rozwojowych przedsiębiorstwa w przyszłości. I tak dokonana analiza opracowanego przez firmę Finryan International Ltd. Biznesplanu - programu restrukturyzacji zakładów ˝Mera-Błonie˝ oraz opracowanego w kwietniu 2000 r. przez zakłady na 133 stronach Biznesplanu ZMP ˝Mera-Błonie˝ - analiza okresu 2000-2004 r., a także przesłanego do ministerstwa w dniu 23 lutego bieżącego roku Planu finansowo-ekonomicznego przedsiębiorstwa na lata 2001-2005 wskazuje na korzystne perspektywy rozwojowe zakładów.    Syntetycznym wyrazem oczekiwanej poprawy sytuacji finansowej jest planowane osiągnięcie 713 tys. zł zysku netto w bieżącym roku, 3060 tys. zł zysku w przyszłym roku i stały wzrost zysku w kolejnych latach - do 6327 tys. zł zysku netto w 2005 r. Te pozytywne tendencje zawarte w dostarczonej przez ZMP ˝Mera-Błonie˝ w dniu 23 lutego bieżącego roku prognozie rachunku wyników 2001-2005 r. (tablica III.1 w załączeniu)*) i realizacja nakreślonych planów przedsiębiorstwa pozwalają w najbliższych latach na obsługiwanie znacznie zredukowanego zadłużenia zakładów.    W związku z innymi kwestiami podnoszonymi w interpelacji nie wiemy, kto dostarczył panu posłowi niektóre dane dotyczące informacji, iż ˝firma posiada oddziały w wielu małych miejscowościach˝, niepokojów o los pracowników w tych oddziałach i na lokalnym rynku, np. w woj. podlaskim. Prawda jest taka, że obecnie zakłady ˝Mera-Błonie˝ żadnych oddziałów i filii nie posiadają.    W odpowiedzi na pytanie ˝Czy znane są resortowi inne przykłady upadków zakładów, które zaciągnęły kredyty jeszcze w RWPG?˝ informujemy, że żadne z polskich przedsiębiorstw nie korzystało z kredytów Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej, gdyż RWPG nie było organizacją finansowo-bankową, instytucją kredytową. Natomiast polskie przedsiębiorstwa w celu rozbudowy zdolności produkcji eksportowej korzystały w drugiej połowie lat 80. z kredytów Międzynarodowego Banku Inwestycyjnego w Moskwie, kredytów BRE SA, ze środków Funduszu Rozwoju Eksportu oraz z kredytów w ramach Porozumienia Generalnego, zawartego między rządami Polski i ZSRR w dniu 19 lutego 1986 r. Niektóre z tych przedsiębiorstw, które otrzymały kredyty z ww. źródeł i dotychczas ich nie spłaciły w całości bądź w części, ogłosiły upadłość. Należności skarbu państwa wobec tych przedsiębiorstw są nadal wymagalne do momentu umorzenia postępowania upadłościowego i decyzji o wykreśleniu danego przedsiębiorstwa z rejestru sądowego. Informujemy, że np. w związku z ogłoszeniem upadłości kolejnych przedsiębiorstw Ministerstwo Finansów zgłosiło w 2000 r. wierzytelności w wydziałach gospodarczych sądów rejonowych:    - w Katowicach w odniesieniu do Zakładów Krywałd Erg w Knurowie,    - w Bydgoszczy w odniesieniu do Zakładów Chemak Holding w Tucholi,    - w Szczecinie w odniesieniu do Stoczni Parnica.    W zakończeniu odpowiedzi na interpelację pana posła pragnę zapewnić, iż biorąc pod uwagę zarówno aktualną sytuację ekonomiczno-finansową przedsiębiorstwa, jak i uwzględniając prognozy ZMP ˝Mera-Błonie˝ na najbliższe 5 lat na podstawie już zebranych danych, Ministerstwo Finansów jest w dalszym ciągu gotowe do uzgodnienia z zakładami dogodnych warunków spłaty zobowiązań ZMP ˝Mera-Błonie˝ wobec skarbu państwa, do kolejnego umorzenia części zadłużenia zakładów pod warunkiem terminowej obsługi rat kapitałowych wraz z odsetkami oraz terminowego wywiązywania się z zobowiązań podatkowych. Oczekujemy również na analizę przedprywatyzacyjną przedsiębiorstwa, która na zamówienie wojewody - organu założycielskiego winna został wykonana do dnia 12 marca bieżącego roku.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Jan Rudowski    Warszawa, dnia 6 marca 2001 r.