Debaty sejmoweXVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie polityki monetarnej i strategii finansowej państwa

   Ad: Czy przewiduje się istotne zmiany polityki gospodarczej, aby osiągnąć dynamizm rozwojowy pozwalający na stopniowe zmniejszenie wskaźnika bezrobocia?    Kierunki polityki gospodarczej o charakterze średniookresowym określone zostały w przyjętej przez Radę Ministrów w czerwcu 1999 r. ˝Koncepcji średniookresowego rozwoju gospodarczego kraju do 2002 roku˝.    Celem koncepcji jest przygotowanie polskiej gospodarki do końca 2002 r. do członkostwa w Unii Europejskiej, a w szczególności rozwój gospodarczy pozwalający na zmniejszenie dzielącego Polskę dystansu do poziomu osiągniętego w krajach należących do UE i zwiększenie konkurencyjności polskiej gospodarki.    Osiągnięcie tak określonego celu głównego przewidziano w wyniku realizacji następujących celów szczegółowych:    - utrzymanie wysokiego tempa wzrostu produktu krajowego brutto (PKB),    - tworzenie warunków do powstawania miejsc pracy,    - zwiększanie potencjału eksportowego.    W koncepcji określono zadania i działania w trzech zasadniczych obszarach:    a) harmonizacji prawa polskiego z ustawodawstwem UE i realizacji reformy regulacyjnej w gospodarce,    b) kontynuacji przekształceń w gospodarce, związanych z dalszą restrukturyzacją i prywatyzacją gospodarki,    c) budowy nowoczesnej gospodarki, ukierunkowanej na zwiększenie innowacyjności i przedsiębiorczości, decydujących o wzroście międzynarodowej konkurencyjności gospodarki.    Opracowane zostały odpowiednie programy rządowe zawierające stosowne instrumenty prawne, środki finansowe i instrumenty organizacyjno-instytucjonalne. Szczególna uwaga w polityce rządu jest zwrócona na zagrożenia, a zwłaszcza na ostro już występujące dwa z nich, mianowicie: wysokie i grożące dalszym wzrostem bezrobocie oraz opóźnienia w restrukturyzacji rolnictwa i obszarów wiejskich. Jednak rozwiązanie tych problemów sięgnie poza horyzont wyznaczony przez koncepcję.    Realizacja koncepcji jest monitorowana. Po roku od jej przyjęcia przygotowano informację o realizacji koncepcji, z której wynika, że stopień zaawansowania realizacji poszczególnych zadań jest zróżnicowany. Wskazano na konieczność przyspieszenia realizacji programów związanych z restrukturyzacją i prywatyzacją gospodarki, programów związanych z budową nowoczesnej gospodarki, zwłaszcza w obszarach wzrostu innowacyjności, rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw oraz wzrostu aktywności Polski w międzynarodowych stosunkach gospodarczych, jak i dziedzin prorozwojowych, w tym przynoszących największy efekt mnożnikowy (eksport, budownictwo mieszkaniowe).    Rada Ministrów przyjęła stosowne programy: ˝Zwiększanie innowacyjności gospodarki do 2006 roku˝, ˝Kierunki działań rządu wobec małych i średnich przedsiębiorstw do 2002 roku˝ oraz ˝Ocena sytuacji i propozycje działań dla polepszenia sytuacji w handlu zagranicznym Polski˝. Jednak ich realizacja napotyka niestety na barierę finansową, wynikającą z niedostatecznych środków wsparcia z budżetu państwa. Zaradzić temu mogłoby przestawienie wydatków finansów publicznych na wydatki prorozwojowe i wycofanie się z socjalnych transferów i subsydiów w finansach publicznych, których rozbudowanie następuje w wyniku nacisków roszczeniowych niektórych grup i związków zawodowych. Jednak zmiana taka wymaga akceptacji parlamentu i może dokonywać się stopniowo, a nie radykalnie.    Najważniejszym jednak czynnikiem tworzenia miejsc pracy jest wzrost gospodarczy wsparty odpowiednią polityką makroekonomiczną w warunkach obniżania inflacji i zmniejszania kosztów kredytów. Tempo wzrostu gospodarczego osiągnięte w 2000 r. wyniosło 4,1%, a więc na dość wysokim poziomie, jednak zaniepokojenie budzi zmniejszanie się tempa wzrostu w kolejnych kwartałach 2000 i 2001 r., wynikające z malejącego popytu krajowego zarówno konsumpcyjnego, jak i inwestycyjnego wywołanego utrzymywaniem się twardej polityki monetarnej. Zaostrzenie polityki monetarnej zastosowano od 1998 r., tj. od czasu kryzysu w Rosji, w celu ochrony polskiego rynku przed ewentualnym kryzysem finansowym.    Rząd polski podejmuje działania na rzecz wspierania wzrostu gospodarczego przez poprawę warunków funkcjonowania przedsiębiorstw oraz likwidację barier rozwojowych. Najistotniejszym czynnikiem wzrostu gospodarczego jest odpowiednia dynamika inwestycji. Ostatnio obserwujemy bardzo niepokojące zmniejszenie dynamiki inwestycji.Również napływ bezpośrednich inwestycji do Polski, mimo rekordowo wysokiego ich poziomu w 2000 r., w porównaniu z Węgrami i Czechami trzeba ocenić jako niezadowalający. Jedną z podstawowych przyczyn tego stanu jest utrzymująca się trudna sytuacja finansowa przedsiębiorstw oraz wysokie stopy procentowe (mimo dwukrotnej ostatnio ich obniżki), ograniczające dopływ kredytów do przedsiębiorstw. W tej sytuacji rząd przyjął ˝Strategię zwiększania inwestycji˝, w której celem strategicznym jest przyspieszenie trwałego zrównoważonego rozwoju Polski przez stały wysoki wzrost nakładów inwestycyjnych, zapewniających tworzenie nowych miejsc pracy, wzrost inwestycji dotyczących innowacji technologicznych, wspomagających zwiększanie konkurencyjności polskiej gospodarki oraz wzrost inwestycji w regionach wymagających wsparcia rozwojowego.    Sytuacja na rynku pracy pogarsza się już od pewnego czasu, rosnące w chwili obecnej bezrobocie to przede wszystkim skutek spowolnienia wzrostu gospodarczego, restrukturyzacji wielu branż przemysłu, wysokich kosztów pracy i rozwoju pracooszczędnych technologii, które coraz częściej są wykorzystywane przez polskie przedsiębiorstwa. W ubiegłym roku zaczęły też wygasać umowy prywatyzacyjne, które zawierały zakazy zwolnień pracowników i zobowiązania pracodawców do stabilizacji zatrudnienia w zakładach. Kolejną przyczyną rosnącego bezrobocia jest największy w Europie przyrost liczby osób w wieku produkcyjnym, dla których należy przygotowywać nowe miejsca pracy.    W celu poprawy sytuacji na rynku pracy rząd przygotował rozwiązania sprzyjające zwiększeniu zatrudnienia, są to m.in. ˝Narodowa strategia wzrostu zatrudnienia i rozwoju zasobów ludzkich 2000-2006˝, ˝Kierunki działań rządu wobec małych i średnich przedsiębiorstw do 2002 roku˝. Wśród natychmiastowych działań zaradczych wymienia się m.in. tworzenie warunków, aby przedsiębiorstwa mogły zwiększać zatrudnienie (np. gwarancje kredytowe i dopłaty do kredytów, dotacje dla firm inwestujących i dotacje dla firm zatrudniających bezrobotnych), rozwój szkoleń służących zdobywaniu i zmianom kwalifikacji, a także uelastycznianie prawa pracy (np. stopniowa eliminacja okresu obciążania pracodawców kosztami wynagradzania pracownika za okres niezdolności do pracy).    Rada Ministrów przyjęła ˝Harmonogram dodatkowych działań rządu na rzecz wspierania przedsiębiorczości i powstawania nowych miejsc pracy˝, rządowy plan nowych działań, które będą wspierać przedsiębiorców w zwiększaniu liczby miejsc pracy. Podstawowe tam wymienione zadania są następujące:    - zmniejszenie obciążeń fiskalnych, w szczególności dla małych przedsiębiorstw,    - zwiększenie elastyczności rynku pracy poprzez nowelizacje Kodeksu pracy,    - podjęcie działań zmierzających do intensyfikacji eksportu,    - likwidacja administracyjnych barier rozwoju przedsiębiorczości,    - opracowanie skutecznego modelu współfinansowania inwestycji,    - rozwiązanie problemów zaległych płatności i nadmiernie wydłużonych, umownych okresów płatności w obrocie gospodarczym,    - ułatwienie przedsiębiorcom dostępu do zewnętrznych źródeł finansowania itd.    Realizując jeden z zapisów w ˝Strategii zwiększania inwestycji˝, w końcu kwietnia br. Rada Ministrów przekazała do parlamentu projekt ustawy o finansowym wspieraniu inwestycji. W ustawie przewiduje się pomoc ze środków publicznych w postaci częściowego zwrotu nakładów dla przedsiębiorców podejmujących inwestycje tworzące nowe miejsca pracy, wprowadzające nowe technologie lub wpływające na poprawę stanu środowiska.    Nie zachodzi zatem potrzeba istotnych zmian polityki gospodarczej, aby osiągnąć dynamizm rozwojowy pozwalający na stopniowe zmniejszanie bezrobocia. Zachodzi natomiast potrzeba redukcji opóźnień i przyspieszenia realizacji działań przewidzianych w przyjętych przez rząd programach.    Ad: W jaki sposób rząd planuje zwiększyć tempo inwestycyjne w celu przyspieszenia rozwoju gospodarczego?    Strategicznym celem polityki makroekonomicznej państwa jest trwały, zrównoważony wzrost gospodarczy. Jednym z przejawów takiego działania jest prowadzona przez rząd polityka gospodarcza przyczyniająca się do poprawy alokacji zasobów poprzez realizację procesów prywatyzacyjnych, jak i programów restrukturyzacji całych branż gospodarki. Dzięki takim działaniom następuje poprawa efektywności funkcjonowania poszczególnych podmiotów gospodarczych, jak również całych branż, a tym samym następuje poprawa zdolności przedsiębiorstw do pozyskiwania kapitału na finansowanie działalności operacyjnej, jak i inwestycyjnej.    Ponadto rząd, aby zwiększyć dostępność podmiotów do źródeł finansowania, obniżyć koszt pozyskiwanego przez przedsiębiorstwa kapitału, prowadzi politykę makroekonomiczną, której celem jest obniżanie deficytu sektora finansów publicznych, jak również deficytu w handlu zagranicznym. Tego rodzaju działania w otoczeniu gospodarczym wpływają pozytywnie na ocenę przez inwestorów klimatu inwestycyjnego, od którego zależy ich skłonność do dokonywania inwestycji, szczególnie przez podmioty zagraniczne.    W obecnym stanie prawnym istnieje szereg instrumentów o charakterze zwolnień i zachęt dla przedsiębiorców, jak:    - na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych systematyczne obniżenie stawek do poziomu 22% w 2004 r.,    - ustawa o podatkach i opłatach lokalnych przewiduje możliwość obniżenia stawek podatku od nieruchomości oraz od środków transportu,    - ustawa o specjalnych strefach ekonomicznych przewiduje ulgi w podatku dochodowym od osób prawnych i fizycznych udzielanych przedsiębiorcom ropoczynającym działalność w SSE,    - ustawa o dopłatach do oprocentowania niektórych kredytów bankowych przewiduje dopłaty do oprocentowania kredytów inwestycyjnych,    - na podstawie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu istnieją dopłaty do szkoleń i zwrot części poniesionych kosztów utworzenia lub utrzymania miejsca pracy,    - na podstawie ustawy o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa udzielane są dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych, gwarancji i poręczeń kredytowych,    - na podstawie ustawy o utworzeniu Agencji Techniki i Technologii udzielane są pożyczki, poręczenia spłaty pożyczek i kredytów w celu gospodarczego wykorzystania nowoczesnych rozwiązań w zakresie techniki i technologii,    - poręczenia spłaty kredytów inwestycyjnych dla małych i średnich przedsiębiorstw udzielane przez Bank Gospodarstwa Krajowego - dysponenta Krajowego Funduszu Poręczeń Kredytowych,    - na podstawie ustawy o Komitecie Badań Naukowych dofinansowywane są ważne ze względów społeczno-gospodarczych prace badawczo-rozwojowe, realizowane przez przedsiębiorców i podejmowane w formie projektów celowych.    Kolejnym ważnym rozwiązaniem, mającym przyczynić się do zdynamizowania inwestycji dokonywanych przez przedsiębiorstwa, jest opracowana i przedłożona w parlamencie przez rząd ustawa o finansowym wspieraniu inwestycji. W ww. projekcie proponowane jest wprowadzenie nowych form pomocy dla inwestorów. Przewiduje się wsparcie finansowe dla inwestycji:    - o wartości co najmniej 10 mln euro,    - o wartości co najmniej 1,5 mln euro, na rozbudowę lub modernizację istniejącego zakładu, przy utrzymaniu co najmniej 200 miejsc pracy,    - tworzących nowe miejsca pracy w małych i średnich przedsiębiorstwach,    - w innowacje technologiczne,    - w projekty prowadzące do poprawy stanu środowiska.    Projekt ustawy określa również warunki i system przyznawania wsparcia finansowego przedsiębiorcom oraz sposób oceny i nadzorowania jego wykorzystania, zgodnie z ustawą o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, a także z innymi aktami prawnymi, w tym z międzynarodowymi zobowiązaniami Polski.    Wprowadzenie w życie ustawy o finansowym wspieraniu inwestycji zwiększy atrakcyjność inwestowania w Polsce, szczególnie dla inwestorów krajowych, ale również i zagranicznych. Pozwoli również na stymulowanie tworzenia nowych miejsc pracy oraz inwestycji najbardziej pożądanych z punktu widzenia polskiej gospodarki. Ponadto z uwagi na niską stopę oszczędności krajowych w procesie rozwoju i unowocześniania gospodarki Polska potrzebuje bezpośrednich inwestycji zagranicznych, a zwłaszcza inwestycji od podstaw, przyczyniających się do tworzenia nowych miejsc pracy, wprowadzających nowe technologie, organizację pracy, a także mających swój wkład w szersze włączanie w gospodarkę światową.    Ad: Czy jest opracowany skuteczny program przekształcenia struktury naszego eksportu jako czynnika rozwoju gospodarczego?    W związku z utrzymywaniem się od dłuższego czasu negatywnych zjawisk w handlu zagranicznym Polski (chociaż w roku bieżącym pojawiły się widoczne oznaki poprawy sytuacji) problematyka rozwoju polskiego eksportu jako jednego z warunków utrzymania wysokiego tempa rozwoju gospodarczego jest jedną z ważniejszych, jakie podejmuje rząd w ostatnim czasie.    W ubiegłym roku eksport stanowił istotny czynnik wzrostu gospodarczego. Odnotowano wówczas wzrost eksportu w ujęciu rzeczowym o 15,5% (w 1999 r. miał miejsce spadek eksportu o 2,9%).    Według danych GUS w 2000 r. 84,1% eksportu ogółem stanowiły towary przemysłowe1) (w 1999 r. 82,9%), jednak udział towarów wysoko przetworzonych w całości eksportu jest nadal niewielki. Zapoczątkowane zostały jednak korzystne zmiany w strukturze produkcji, w szczególności w innowacyjnych dziedzinach przemysłu, jak sprzęt RTV czy pojazdy mechaniczne. Duże znaczenie ma tu udział kapitału obcego jako nośnika postępu technicznego i nakładów inwestycyjnych.    Zadaniem polityki strukturalnej państwa jest unowocześnianie struktury polskiego eksportu i wejście na najbardziej dynamiczny obszar eksportu światowego, jakim jest rynek wyrobów i usług wysokiej techniki. Dodatkowo istotne jest zwiększenie liczby podmiotów uczestniczących w eksporcie, wykorzystanie sieci korporacji międzynarodowych oraz lepsze dostosowanie potencjału eksportowego Polski do potrzeb odbiorców za granicą.    Realizowane są programy mające na celu unowocześnianie produkcji, które przyczynią się do zmniejszenia luki technologicznej dzielącej Polskę od krajów wysoko rozwiniętych. Należą do nich: program ˝Kierunki działań rządu wobec małych i średnich przedsiębiorstw do 2002 roku˝, programy restrukturyzacji poszczególnych branż przemysłu oraz program promocji eksportu zawarty w dokumencie ˝Ocena sytuacji i propozycje działań dla polepszenia sytuacji w handlu zagranicznym Polski˝, który głównie ukierunkowany jest na wzmocnienie konkurencyjności naszej oferty eksportowej.    Ponadto w przyjętym przez Radę Ministrów dokumencie rządowym ˝Założenia polityki innowacyjnej państwa do 2002 roku˝ proponuje się szereg rozwiązań strukturalnych, w sferze gospodarki i nauki. Istotną rolę w podnoszeniu konkurencyjności polskiej gospodarki mają zagraniczne inwestycje bezpośrednie. Przedsiębiorstwa z udziałem kapitału zagranicznego dzięki zwiększonym nakładom na badania i rozwój wprowadzają nowe technologie i przyczyniają się do modernizacji gospodarki.    W oparciu o program zawarty w dokumencie ˝Ocena sytuacji...˝ realizowanych jest szereg działań o charakterze traktatowym, w zakresie promocji gospodarczej oraz finansowych instrumentów wspierania eksportu. Działania podejmowane w tych obszarach mają na celu trwałą poprawę sytuacji w handlu zagranicznym Polski, między innymi poprzez umocnienie pozycji polskich eksporterów na dotychczasowych rynkach i zdobywanie nowych rynków zbytu. Jednym z warunków realizacji tego celu jest podniesienie poziomu konkurencyjności polskiej oferty eksportowej poprzez stymulowanie zmian w dotychczasowej strukturze towarowej eksportu ukierunkowanych na istotne zwiększenie w naszym eksporcie udziału wyrobów o wysokim stopniu przetworzenia i wytwarzanych w oparciu o nowoczesne rozwiązania techniczne i technologiczne.    Działalność promocyjna w 2001 r. polega przede wszystkim na kontynuacji i rozwoju dotychczasowych form promocji, a także przygotowywaniu lub wdrażaniu nowych inicjatyw.    Tradycyjne działania, ukierunkowane między innymi na rynki krajów Unii Europejskiej i byłego ZSRR, to przede wszystkim:    - dofinansowanie kosztów udziału w targach i wystawach zagranicznych,    - dofinansowanie misji gospodarczych,    - działalność promocyjna wydziałów ekonomiczno-handlowych ambasad RP za granicą,    - działalność wydawnicza.    Nowe formy to:    - tworzenie Teleinformatycznego Systemu Promocji Eksportu,    - tworzenie ˝Domów Polskich˝ za granicą oraz    - organizacja ˝Akademii Handlu Zagranicznego Ministerstwa Gospodarki˝.    Systemem refundacji kosztów uczestnictwa polskich firm w imprezach targowo-wystawienniczych za granicą w 2001 r. objęto ponad 200 imprez:    - 9 imprez za granicą o priorytetowym znaczeniu dla polskiej gospodarki,    - 140 międzynarodowych targów oraz wystaw za granicą o bardzo istotnym znaczeniu branżowym dla polskiej gospodarki,    - 54 imprezy targowo-wystawiennicze za granicą, na których wskazane jest zaprezentowanie się polskich firm z uwagi na dość duże zainteresowanie polskim eksportem na tych rynkach.    Firmy sektora małych i średnich przedsiębiorstw traktowane są w sposób szczególny. Ryczałt stosowany do wyliczenia kwoty refundacji dla tych firm jest wyższy niż stosowany do firm dużych.    Inicjowano i współorganizowano misje handlowe za granicę, wystawy o charakterze narodowym oraz misje przyjazdowe importerów zagranicznych na wybrane targi odbywające się w Polsce. Wspierano organizację konferencji, seminariów, warsztatów poświęconych problematyce handlu zagranicznego i promocję polskiego eksportu.    Działalność promocyjną wydziałów ekonomiczno-handlowych ambasad i konsulatów RP prowadzi się przede wszystkim w zakresie:    - działań na rzecz zapewnienia dostępu polskich towarów, usług i kapitału do rynku kraju urzędowania,    - analiz regulacji prawnych państw obcych, dotyczących problematyki gospodarczej, handlowej i finansowej, w tym prawa celnego, dewizowego, podatkowego, regulacji dotyczących inwestycji zagranicznych oraz udzielania przedsiębiorstwom pomocy publicznej i zakresu ingerencji państwa w poszczególne sektory gospodarki,    - promocji polskiej gospodarki, polskich towarów i firm,    - pomocy i wsparcia polskich eksporterów na rynkach zagranicznych, w tym zapewnienia niezbędnych informacji ekonomiczno-handlowych.    Zwiększone środki na promocję eksportu w 2001 r. pozwolą na intensyfikację działalności promocyjnej placówek. Działalność placówek w większym stopniu koncentrować się będzie na promocji mikroekonomicznej oraz wsparciu współpracy regionalnej i wysiłków promocyjnych województw.    Działalność w zakresie przedsięwzięć wydawniczych obejmuje:    - publikacje, zakup i dystrybucję materiałów informacyjnych i promocyjnych polsko- i obcojęzycznych,    - dofinansowywanie publikacji materiałów promocyjnych, katalogów i informatorów branżowych, regionalnych, katalogów izb gospodarczych itp.    Funkcjonuje system informacji o rynkach zagranicznych na potrzeby polskich przedsiębiorstw, prowadzony przez Centrum Informacji Rynkowej Handlu Zagranicznego Instytutu Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego. W ramach systemu przedsiębiorcy mogą korzystać z baz danych i publikacji tworzonych między innymi w oparciu o dane napływające z placówek. Publikacje te są dystrybuowane do kilkuset odbiorców w kraju (urzędy wojewódzkie, gminne, izby, organizacje gospodarcze, agencje, stowarzyszenia), których zadaniem jest udostępnianie i dystrybucja tych informacji wśród zainteresowanych podmiotów gospodarczych.    Wspierany jest proces tworzenia ˝Domów Polskich˝. Koncepcja ˝Domów Polskich˝ jest w znacznej mierze rezultatem wniosków zgłaszanych przez środowiska przedsiębiorców, wskazujących na potrzebę stworzenia w określonych krajach możliwości stałej prezentacji polskich produktów określonych branż. Działania organizacyjne i promocyjne w tym zakresie podjęte w roku ubiegłym potwierdziły znaczne zainteresowanie środowisk przedsiębiorców tą koncepcją. W ubiegłym roku minister gospodarki zaakceptował 4 projekty, które skorzystają ze wsparcia finansowego. W 2001 r. przewiduje się wsparcie dla 10 tego typu inicjatyw.    Trwają prace koncepcyjne dotyczące realizacji dwóch nowych form działań promocyjnych, tj.:    1) utworzenia Teleinformatycznego Systemu Promocji Eksportu (TISPE) w postaci portalu internetowego, dostarczającego informacje własne (tzn. pochodzące bezpośrednio z ministerstwa oraz jego krajowych i zagranicznych agend), a także informacje pozyskiwane z baz danych dostępnych w Internecie i od współpracujących instytucji.    Podstawowy zakres informacji w TISPE obejmować będzie następujące kategorie:    - oferty importowe i oferty współpracy z polskimi dostawcami towarów i usług,    - informacje o rynkach zagranicznych i warunkach dostępu do nich,    - oferty eksportowe i kooperacyjne polskich przedsiębiorców,    - informacje makroekonomiczne.    Zainteresowane podmioty będą miały dostęp do TISPE:    - bezpośredni - o ile dysponują możliwościami sprzętowymi, technicznymi i niezbędną wiedzą w zakresie korzystania z Internetu i jego narzędzi,    - za pośrednictwem sieci afiliowanych do systemu instytucji - w przypadku braku wyżej wymienionych warunków. Sieć, o której jest tu mowa, tworzona będzie w oparciu o Krajowy System Usług dla MSP, jednostki samorządu gospodarczego i inne instytucje zainteresowane rozwojem gospodarczym i rozwojem przedsiębiorczości;    2) realizacji projektu ˝Akademia Handlu Zagranicznego Ministerstwa Gospodarki˝ (AHZ); utworzona zostanie w formie pakietu szkoleniowego dla przedsiębiorców zainteresowanych promocją i rozwojem eksportu. Zakres tematyczny szkoleń dostępnych w AHZ obejmować będzie:    - marketing eksportowy,    - techniki i metody handlu zagranicznego, w tym: negocjacje, kontraktacja, finansowanie, ubezpieczenia, spedycja i inne,    - handel elektroniczny (e-commerce) w wymianie międzynarodowej.    Ministerstwo Gospodarki, we współpracy z branżowymi izbami gospodarczymi, stowarzyszeniami itp.,uruchamia także programy branżowe, w ramach których przewiduje się zastosowanie dodatkowych odnoszących się do danej branży instrumentów wspierania eksportu. Inicjatywa w tym zakresie leży przede wszystkim po stronie organizacji przedsiębiorców, które mogą wskazać najlepsze dla danej branży instrumenty i formy wspierania eksportu.    Obok działań o charakterze promocyjnym podejmowane są działania w zakresie finansowych instrumentów wspierania eksportu.    W ostatnim czasie podjęto kilka inicjatyw zmierzających do nowelizacji obowiązujących aktów prawnych w zakresie finansowych instrumentów wspierania eksportu. Ich celem jest sprzyjanie tworzeniu możliwie najbardziej efektywnych rozwiązań systemowych, stwarzających polskim eksporterom i producentom warunki porównywalne z tymi, w jakich działają przedsiębiorstwa w krajach OECD.    1) Gwarantowane przez skarb państwa ubezpieczenia kredytów eksportowych.    Działalność taką prowadzi w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o gwarantowanych przez skarb państwa ubezpieczeniach kontraktów eksportowych (DzU nr 86/1994 r., poz. 398 oraz DzU nr 114/2000, poz. 1190). Utworzona na mocy ustawy Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych - KUKE SA ma za zadanie ˝tworzenie warunków sprzyjających promocji polskiego eksportu na warunkach kredytowych i wzmocnienie pozycji polskich eksporterów oraz ich towarów i usług na rynku międzynarodowym˝. Uchwalona przez parlament w dniu 16 listopada 2000 r. nowelizacja wspomnianej powyżej ustawy rozszerza zakres działalności KUKE SA o następujące obszary:    - ubezpieczanie inwestycji polskich podmiotów za granicą,    - ubezpieczanie kosztów poszukiwania zagranicznych rynków zbytu,    - udzielanie gwarancji dla banków finansujących kredyt dostawcy,    - udzielanie gwarancji w zakresie produkcji towarów przeznaczonych na eksport,    - udzielanie gwarancji potwierdzenia akredytyw związanych z kontraktem eksportowym,    - udzielanie ochrony ubezpieczeniowej kontraktów eksportowych od ryzyka zmiany kursów walut.    Zakończenie sukcesywnego uruchamiania powyższych instrumentów planowane jest na III kwartał 2001 r.    2) Dopłaty do oprocentowania kredytów eksportowych.    Zasady i mechanizm stosowania dopłat do oprocentowania kredytów eksportowych reguluje ustawa z dnia 5 stycznia 1995 r. o dopłatach do oprocentowania niektórych kredytów bankowych (DzU nr 13/1995, poz. 60 oraz DzU nr 122/2000) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z 13 czerwca 1995 r. w sprawie szczegółowych zasad, zakresu i trybu udzielania dopłat do procentowania kredytów bankowych przeznaczonych na finansowanie kontraktów eksportowych (DzU nr 83/1995, poz. 421).    Wykorzystanie tego instrumentu umożliwia bankowi kredytującemu kontrakt eksportowy zaoferowanie eksporterowi korzystniejszych warunków dzięki zastosowaniu zmiennej stopy oprocentowania kredytu refinansującego, zbliżonej do oprocentowania stosowanego na rynku międzynarodowym. Zgodnie z przyjętą przez parlament w grudniu 2000 r. nowelizacją ustawy, górny pułap dopłaty nie może obecnie przekroczyć 0,4 kosztu oprocentowania kredytu powiększonego o 2 pkt procentowe normatywnej marży. Ponadto zakres stosowania tego instrumentu ograniczony jest do kredytów bankowych refinansujących kredyt dostawcy. Ze względu na zobowiązania Polski wobec WTO instrument ten będzie mógł być stosowany jedynie do końca 2001 r. W jego miejsce planuje się uruchomienie mechanizmu dopłat do oprocentowania kredytów eksportowych opartych o stałe referencyjne stopy procentowe (CIRR - Commercial Interest Reference Rates). Rozwiązanie to jest zgodne z regulacjami Unii Europejskiej i OECD. Rządowy projekt odnośnej ustawy został uchwalony przez Sejm w dniu 11 kwietnia br. i przesłany do Senatu.    3) Poręczenia i gwarancje na przedsięwzięcia proeksportowe.    Zgodnie z ustawą z 8 maja 1997 r. o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez skarb państwa oraz niektóre osoby prawne (DzU nr 79/1997, poz. 484) możliwe jest uzyskanie poręczeń kredytów obrotowych przeznaczonych na zakup materiałów i komponentów do produkcji eksportowej. Nowelizacja ustawy z 7 czerwca 2000 r. (DzU nr 60/2000, poz. 693) przewiduje:    - odniesienie dotychczasowego progu kwotowego 10 mln euro do wartości kontraktowej, a nie jednostkowej wyrobu,    - rezygnację z wymogu minimalnego 6-miesięcznego cyklu produkcyjnego.    Istnieje także możliwość uzyskania przez małe i średnie przedsiębiorstwa poręczeń ze specjalnej linii w ramach Krajowego Funduszu Poręczeń Kredytowych w Banku Gospodarstwa Krajowego SA. Poręczeniem może być objęty kredyt inwestycyjny oraz kredyt przeznaczony na zakup materiałów i surowców do produkcji, zaciągnięty w banku krajowym lub zagranicznym w walucie krajowej lub obcej. Poręczenia ograniczone są jednak do kredytów bankowych, nie obejmując pożyczek udzielanych przez instytucje finansowe niebędące bankami (np. fundusze, agencje).    Efektywne działanie powyżej przedstawionych mechanizmów i instrumentów finansowego wspierania eksportu jest uwarunkowane przede wszystkim obniżeniem obecnego poziomu kosztów finansowania, który przez przedsiębiorstwa, a szczególnie te z sektora MSP, odbierany jest jako jedna z najbardziej dotkliwych barier prowadzenia działalności gospodarczej.    Dla potwierdzenia tego zjawiska wystarczy wspomnieć, iż stopień kredytowania majątku obrotowego przedsiębiorstw nie przekracza 15%, a zaledwie 30% ogółu polskich przedsiębiorstw korzysta z kredytów bankowych. Przeprowadzone w drugim półroczu 2000 r. przez Ministerstwo Gospodarki badania ankietowe wśród reprezentatywnej grupy 1000 eksporterów wskazują, iż ponad połowa ankietowanych uważa niskie oprocentowanie kredytów eksportowych oraz konkurencyjne warunki ich uzyskania za najbardziej pożądane cechy finansowego wsparcia eksportu.    Ad: Dlaczego nie realizuje się w sposób kompleksowy przedsięwzięć rozwojowych w przyjętym przez rząd dokumencie ˝Strategia finansów publicznych i rozwoju gospodarczego Polska 2000-2010˝?    W strategii zostały zaproponowane zmiany w znaczącej części dotyczące systemu podatkowego. Miały na uwadze przede wszystkim wspieranie realizacji głównych celów społeczno-gospodarczych przyjętych w strategii.    Zasadnicza część reformy przedstawionej w strategii dotyczyła podatków bezpośrednich. Zakładano między innymi:    - redukcję stawek podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) i podatku dochodowego od osób fizycznych oraz spłaszczenie skali podatkowej (PIT),    - uproszczenie zasad amortyzacji podatkowej.    Propozycje reformy dotyczyły również podatków pośrednich. Zmiany miały polegać na dostosowaniu polskich przepisów do wymogów i standardów Unii Europejskiej (jednym z kluczowych problemów związanych z dostosowaniem polskich przepisów do przepisów podatkowych Unii Europejskiej było opodatkowanie rolnictwa).    W toku aktualnie realizowanej przez rząd polski strategii gospodarczej w poszczególnych podatkach zostały zrealizowany następujące zmiany.    W podatku dochodowym od osób prawnych rok 2000 był pierwszym, w którym zaczęła obowiązywać reforma. Zgodnie z wprowadzonymi zmianami zlikwidowane zostały ulgi podatkowe, przy czym prawa do już nabytych uprawnień będzie można wykorzystać do 2002 r. Jednocześnie założono wprowadzanie niższej stawki podatku, i tak w 2000 r. stawka 30% (tzn. o 4 punkty procentowe niższa niż rok wcześniej), w 2001 r. i 2002 r. stawka 28%, w 2003 r. stawka 24% i w kolejnym roku już docelowo 22%. Celem wprowadzenia niższego obciążenia podatkiem od osób prawnych było umożliwienie poprawy konkurencyjności polskich przedsiębiorstw. Niższe stawki podatku są również istotnym argumentem zachęcającym do lokowania w Polsce bezpośrednich inwestycji zagranicznych.    Szereg zmian zostało wprowadzonych również w podatku od towarów i usług. Kluczową zmianą związaną z dostosowaniem polskich przepisów podatkowych do przepisów Unii Europejskiej było opodatkowanie rolnictwa, tzn. został wprowadzony podatek VAT na środki produkcji dla rolnictwa oraz VAT na nieprzetworzone produkty rolne.    Natomiast pierwsze istotne zmiany w podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzone z początkiem bieżącego roku mają na celu dostosowanie przepisów podatku dochodowego od osób fizycznych do rozwiązań wprowadzonych w podatku od osób prawnych w 2000 r. Ważniejsze zmiany w PIT wprowadzone ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych w styczniu 2001 r. to:    - zmiana sposobu rozliczania strat,    - likwidacja zwolnień dla dochodów osób prowadzących zakłady pracy chronionej,    - zmiany w amortyzacji podatkowej,    - likwidacja odliczeń od dochodów rent i innych trwałych ciężarów,    - likwidacja ulg dla budujących mieszkania na wynajem.    Ponadto jednym z głównych zamierzeń w sferze finansów publicznych zawartych w strategii jest wzrost udziału wydatków wynikających z polityki społeczno-gospodarczej, zobowiązań sojuszniczych i procesu integracji z Unią Europejską. Do wydatków tych zaliczono m.in. nakłady na dziedziny wspierające rozwój gospodarczy (takie jak: nauka, oświata, szkolnictwo wyższe, infrastruktura). Rosnący udział wydatków zdeterminowanych budżetu państwa w latach 1999-2001 w wydatkach ogółem w zasadniczy sposób kształtuje strukturę innych wydatków budżetu państwa. Postępujące ograniczenie udziału wydatków elastycznych utrudnia w kolejnych latach zmiany w strukturze wydatków budżetu państwa, nawet zmiany wysoce pożądane.    Mimo takich obciążeń budżetu państwa uznano, że należy w pierwszym rzędzie utrzymać wzrost realny wydatków prorozwojowych. Jak wynika z poniższej tabeli, wydatki prorozwojowe budżetu państwa ogółem z roku na rok realnie wzrastają.    Porównanie wydatków w latach 1999-2001 przedstawia załączona tablica.   1999wykonanie 2000wykonanie 2001plan nominalnie3:2 realnie3:2 nominalnie4:3 realnie4:3 w mln zł w %% 1 2 3 4 5 6 7 8 Ogółem 30 927 34 315 38 691 111,0 105,7 112,5 105,1 Nakłady na infrastrukturę 4 131 4 744 5 499 114,5 107,3 115,9 108,3 Drogi, łącznie z subwencją drogową 3 609 4 084 4 944 113,4 106,0 120,8 112,9 Przejścia graniczne 187 181 189 115,3 107,7 104,4 97,6 Koleje 365 469 366 128,5 120,1 78,0 72,9 Nauka 2 710 2 917 3 302 107,6 100,6 113,2 106,8 Oświata i wychowanie 10 016 21 927 28 815 112,2 104,6 110,7 103,5 Szkolnictwo wyższe 5 071 5 327 6 177 105,0 98,2 116,0 108,4    Oprócz bezpośrednich nakładów budżetu państwa na dziedziny prorozwojowe należy również uwzględnić udzielone przez skarb państwa poręczenia i gwarancje, będące instrumentem wspierającym szeroko rozumiany rozwój gospodarczy. W 1999 r. udzielono poręczeń i gwarancji w łącznej wysokości 1 580 mln zł, w 2000 r - 4 027 mln zł, natomiast w 2001 r. do dnia 8 maja - 1049 mln zł (dodatkowo pozytywnie zaopiniowano wnioski, które będą realizowane w tym roku, na kwotę 5776 mln zł).    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Jerzy Eysymontt    Warszawa, dnia 21 maja 2001 r. 1) Do towarów przemysłowych w podziale na sekcje SITC zaliczono: chemikalia i produkty pokrewne, towary przemysłowe sklasyfikowane głównie według surowca, maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy oraz różne wyroby przemysłowe.