Debaty sejmoweXVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie sytuacji lokatorów mieszkań komunalnych o dużej powierzchni związanej z uwolnieniem czynszów

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pana posła Bogdana Pęka w sprawie sytuacji lokatorów mieszkań komunalnych o dużej powierzchni, związanej z uwolnieniem czynszów, uprzejmie informuję, co następuje:    Rząd w październiku 1999 r. skierował do Sejmu projekt ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.    Projekt zakłada, że od dnia wejścia ustawy w życie, wszyscy najemcy lokali mieszkalnych będą opłacali czynsz umowny. Projektowana ustawa przewiduje również, że podwyżki czynszu będą mogły być dokonywane nie częściej niż co 6 miesięcy. Ponadto podwyżki te nie będą mogły w danym roku przekraczać średniorocznego wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w minionym roku w stosunku do roku poprzedzającego rok miniony więcej niż o 25%. Ograniczenia tego nie będzie się stosować do czynszów, których wysokość po podwyżce w stosunku rocznym nie będzie przekraczać 4,5% wartości odtworzeniowej lokalu.    Wyjątkiem od tych zasad będzie obowiązywanie czynszu regulowanego w zasobach publicznych i w zasobach towarzystw budownictwa społecznego, ale wyłącznie w okresie przejściowym, tj. do końca 2004 r.    Rząd równocześnie z projektem ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego skierował do Sejmu RP projekt nowej ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zawierający korzystniejsze dla lokatorów kryteria ich przyznawania.    W projekcie ustawy o dodatkach mieszkaniowych proponuje się zwiększenie osłonowej roli tych dodatków. Jest to konieczne zarówno ze względu na wzrost wydatków związanych z rosnącymi cenami energii cieplnej, elektrycznej i gazu, jak również z uwagi na potrzebę objęcia pomocą ubogich rodzin zamieszkałych w zasobach prywatnych (w związku ze zmianami wysokości czynszu, jakie nastąpią po dniu 11 lipca 2001 r.). Proponowane zmiany zakładają m.in. rozszerzenie kręgu uprawnionych do uzyskania dodatków mieszkaniowych, poprzez przyznanie uprawnień najemcom opłacającym czynsz wolny, oraz propozycje sukcesywnego łagodzenia progów dochodowych uprawniających do otrzymania dodatku.    Projekty ww. ustaw zostały rozpatrzone i przyjęte przez Komisję Nadzwyczajną oraz przez Komisje: Polityki Przestrzennej, Budowlanej i Mieszkaniowej, Polityki Społecznej oraz Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej i aktualnie oczekują na drugie czytanie w Sejmie, dlatego też przyjęcie ostatecznych przepisów leży w gestii parlamentu.    Odnośnie do pytania drugiego, dotyczącego warunków, jakie rząd zapewni gminom do podjęcia budowania małych i tanich mieszkań socjalnych dla osób i rodzin biednych, o niskich dochodach, którzy mieszkając w zasobach komunalnych i wolnorynkowych, mogą w każdej chwili stać się bezdomnymi, uprzejmie wyjaśniam, że - jak już informowałem - w zasobach komunalnych do końca 2004 r. obowiązywać będzie nadal czynsz regulowany, w wysokości do 3% wartości odtworzeniowej, ustalany jak obecnie, w drodze uchwał rad gmin. Dlatego też w odniesieniu do najemców zasobów komunalnych do 1 stycznia 2005 r. sytuacja nie ulegnie zmianie.    Problemem natomiast stawać się będzie kwestia tanich mieszkań dla rodzin, które z uwagi na sytuację materialną nie będą w stanie ponosić kosztów najmu mieszkań w budynkach stanowiących własność osób fizycznych.    W związku z powyższym informuję pana marszałka, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (DzU z 1996 r. nr 13, poz. 74, z późn. zm.) sprawy gminnego budownictwa mieszkaniowego należą do zadań własnych gminy. Zadanie takie wynika również z przepisów art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn. DzU z 1998 r. nr 120, poz. 787, z późn. zm.), zaś art. 5 ust. 2 tej ustawy zobowiązuje gminy również do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych rodzin o niskich dochodach, a także zapewnienia lokali zamiennych i socjalnych. Realizując te zadania, gminy powinny tworzyć zasób mieszkaniowy w drodze budowy lub nabywania budynków mieszkalnych.    Budowane przez gminy mieszkania w budynkach komunalnych powinny być pełnostandardowe. Przenoszące się do takich mieszkań gospodarstwa domowe o przeciętnych dochodach zwalniać będą mieszkania komunalne, z których te o niższym standardzie powinny zostać przekwalifikowane do kategorii lokali socjalnych. Na lokale socjalne powinny być przeznaczane lokale o obniżonej wartości użytkowej, w szczególności z gorszym wyposażeniem technicznym. Stawki czynszów za najem takich lokali powinny być ustalane na niższym poziomie.    Pomocne gminom w pozyskiwaniu mieszkań socjalnych może być również budownictwo czynszowe o umiarkowanych czynszach, realizowane przez towarzystwa budownictwa społecznego (TBS). Powołanie do życia TBS z udziałem gminy pozwala także na aktywne kształtowanie struktury zamieszkiwania, np. poprzez odzyskiwanie dotychczas zasiedlonych mieszkań komunalnych, których lokatorzy przenoszą się do mieszkań TBS o wyższym standardzie niż komunalne. Odzyskiwane w ten sposób mieszkania gmina może m.in. wykorzystać jako mieszkania socjalne.    Należy dodać, że ułatwieniem dla gmin w tworzeniu zasobu mieszkaniowego mogą być również preferencyjne kredyty na realizację komunalnej infrastruktury technicznej pod wszystkie rodzaje budownictwa mieszkaniowego. Kredyty te udzielane są na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (tekst jedn. DzU 2000 r. nr 98, poz. 1070) przez Krajowy Fundusz Mieszkaniowy. Oprocentowanie tych kredytów wynosi 0,5 stopy redyskontowej weksli NBP (obecnie ok. 10,75%). Po wejściu w życie nowelizacji ustawy z dnia 3 lutego br. kredyty na ten cel można będzie zaciągać w bankach komercyjnych, zaś ze środków KFM będzie pokrywana różnica w ich oprocentowaniu.    Na podstawie przepisów ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego realizowany jest program społecznego budownictwa mieszkaniowego o umiarkowanych czynszach. Budownictwo to finansowane jest ze środków utworzonego w tym celu Krajowego Funduszu Mieszkaniowego, który udziela preferencyjnych kredytów zarówno na budowę mieszkań na wynajem, jak i spółdzielczych lokatorskich.    Narastająco, do końca 2000 r., ze środków KFM skredytowano 21 149 mieszkań (w tym w 2000 r. - 10 126), z tego oddanych do użytku zostało już 14 884 mieszkań na wynajem i spółdzielczych lokatorskich.    Coraz więcej samorządów gminnych zdaje sobie sprawę z korzyści płynących z formuły społecznego budownictwa czynszowego. Świadczy o tym stały wzrost liczby towarzystw - aktualnie decyzje zatwierdzające umowę lub statut otrzymało już 317 TBS. W 3/4 zarejestrowanych TBS wyłącznym udziałowcem lub współudziałowcem są gminy.    Oprócz poprawy sytuacji w mieszkalnictwie, poprzez rozwój budownictwa mieszkań czynszowych i spółdzielczych lokatorskich dla gospodarstw domowych o przeciętnych dochodach, na podstawie przyjętych przez Radę Ministrów w dniu 13 lipca 1999 r. ˝Założeń polityki mieszkaniowej państwa na lata 1999-2003˝ przygotowywany jest Socjalny Program Mieszkaniowy, adresowany do najuboższych.    Celem Socjalnego Programu Mieszkaniowego jest ograniczenie bezdomności i ubóstwa poprzez zapewnienie dachu nad głową osobom trwale lub chwilowo bezdomnym, poszkodowanym, ofiarom klęsk żywiołowych, samotnym matkom pozbawionym dochodów, inwalidom społecznym itp. Ważnym aspektem programu jest również umożliwienie adaptacji niektórych budynków, obecnie niewykorzystanych, na cele mieszkaniowe.    Pomoc finansowa państwa kierowana dla gmin, a za ich pośrednictwem również organizacji pozarządowych, przeznaczona ma być na dofinansowanie zakładania i prowadzenia noclegowni, schronisk i pensjonatów socjalnych, przeznaczonych do udzielenia schronienia osobom nieposiadającym mieszkania albo niebędącym w stanie pokryć kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego.    W celu realizacji omawianego programu przygotowany został projekt ustawy o pomocy finansowej państwa w budowie, remoncie i utrzymaniu budynków przeznaczonych na prowadzenie domów socjalnych. Przewiduje się w nim udzielanie przez państwo pomocy finansowej gminom podejmującym działalność w zakresie budowy, remontów i utrzymania domów socjalnych.    Według projektowanej ustawy pomoc finansowa państwa w prowadzeniu działalności wspomaganej udzielana będzie gminom w formie dotacji celowej na dofinansowanie części kosztów (do 70%) budowy domu socjalnego, utrzymania budynku lub jego części oraz remontu budynku (lub jego części), w którym prowadzony jest dom socjalny.    Dotowana będzie mogła być również spłata kredytu wraz z odsetkami lub odsetek od kredytu udzielonego na budowę domu socjalnego, utrzymanie budynku lub jego części oraz remont budynku (lub jego części), w którym prowadzony jest dom socjalny.    Projekt ustawy o pomocy finansowej państwa w budowie, remoncie i utrzymaniu budynków przeznaczonych na prowadzenie domów socjalnych znajduje się obecnie w fazie uzgodnień międzyresortowych. Na przełomie I i II kwartału 2001 r. planowane jest rozpatrzenie go przez Komitet Społeczny Rady Ministrów oraz Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów. Po uchwaleniu omawianego projektu przez Radę Ministrów zostanie on skierowany do Sejmu.    W Sejmie trwają natomiast prace nad projektem ustawy o dopłatach do oprocentowania kredytów udzielanych na remonty budynków mieszkalnych. Pomoc państwa w spłacie tych kredytów polegać będzie na dopłatach do ich oprocentowania w wysokości nieprzekraczającej połowy odsetek naliczonych według stopy oprocentowania wynikającej z umowy kredytowej. Z pomocy państwa korzystać będą przede wszystkim gminy, spółdzielnie mieszkaniowe oraz wspólnoty mieszkaniowe.    Kredyt będzie udzielany na sfinansowanie do 70% kosztów przedsięwzięcia przez banki uniwersalne, z którymi BGK zawrze odpowiednie umowy. Przewiduje się, że program ten realizowany będzie przez 10 lat i w tym czasie umożliwi on wykonanie znaczącej części zaległych remontów kapitalnych budynków mieszkalnych.    Proponowany system wspomagania przez państwo remontów budynków mieszkalnych stanowić będzie uzupełnienie funkcjonującej już pomocy, wprowadzonej ustawą z 18 grudnia 1998 r. o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych.    Celem ustawy o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych jest obniżenie wydatków na mieszkanie poprzez znaczne zmniejszenie:    - zużycia energii na ogrzewanie budynków i przygotowanie ciepłej wody użytkowej,    - strat energii w lokalnych źródłach ciepła i lokalnych sieciach ciepłowniczych.    Ustawa pozwala również na wspieranie przedsięwzięć inwestycyjnych prowadzących do zmiany konwencjonalnych źródeł ciepła na niekonwencjonalne.    Określone w ustawie zasady wspierania przedsięwzięć termomodernizacyjnych dotyczyły budynków mieszkalnych, a także, począwszy od 2001 r., obiektów wykorzystywanych do wykonywania zadań publicznych przez jednostki samorządu terytorialnego. Do korzystania z pomocy uprawnieni są więc praktycznie wszyscy właściciele i zarządcy zasobów mieszkaniowych, w tym spółdzielnie mieszkaniowe, jednostki samorządu terytorialnego, wspólnoty mieszkaniowe, towarzystwa budownictwa społecznego oraz właściciele czynszowych budynków mieszkalnych i budynków jednorodzinnych.    Pomoc państwa przewidziana w ustawie polega na możliwości otrzymania przez inwestora premii z Funduszu Termomodernizacji w wysokości 25% sumy głównej kredytu. Kredyty na termomodernizację są udzielane przez banki, z którymi BGK zawarł umowy o współpracy.    Obecnie na podstawie obserwacji z przebiegu wdrażania ustawy przygotowywane są zmiany niektórych przepisów ustawy, w kierunku zainteresowania tą formą pomocy znacznie większej liczny inwestorów.    Reasumując, informuję pana marszałka, że zaspokojenie potrzeb dotyczących mieszkań komunalnych i socjalnych należy do zadań własnych gmin, państwo zaś te działania wspiera w ramach powyżej przedstawionych rozwiązań systemowych i programów.    Z wyrazami szacunku    Minister    Jerzy Kropiwnicki    Warszawa, dnia 5 marca 2001 r.