Debaty sejmoweXVII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie niektórych opłat sądowych sensu largo z tytułu funkcjonowania organizacji pożytku publicznego

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo z dnia 28 lipca 2005 r., SPS-0202-10512/05, dotyczące interpelacji posła Alfreda Owoca w sprawie opłat ponoszonych przez organizacje pożytku publicznego, wyjaśniam, co następuje.    Stosownie do przepisów art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873, z późn. zm.), organizacji pożytku publicznego przysługuje zwolnienie od opłat sądowych, na zasadach określonych w przepisach odrębnych.    Zasady te określają przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88, z późn. zm.). Zgodnie z przepisami art. 8 ust. 4 pkt 1 tej ustawy, organizacje pożytku publicznego nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych. Zwolnienie to nie dotyczy jednak spraw związanych z prowadzeniem przez te organizacje działalności gospodarczej.    Jednocześnie, stosownie do przepisów art. 3 wspomnianej ustawy, opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna. A zatem, wbrew opinii wyrażonej w interpelacji, nie stanowią opłat sądowych opłaty za udzielanie informacji oraz wydawanie odpisów, wyciągów lub zaświadczeń z Krajowego Rejestru Sądowego.    Zgodnie z przepisami art. 4 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209, z późn. zm.), Centralna Informacja KRS pobiera opłaty za udzielanie informacji oraz wydawanie odpisów, wyciągów lub zaświadczeń z Rejestru. Od opłat tych jest zwolniony jedynie Skarb Państwa oraz instytucje publiczne, których zadanie nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej. Ze zwolnienia takiego nie korzystają natomiast organizacje pożytku publicznego.    Należy z całą mocą podkreślić, że przepisy ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym nie są sprzeczne ani z przepisami ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, ani z przepisami ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, gdyż jak wspomniano powyżej, opłaty za udzielanie informacji oraz wydawanie odpisów, wyciągów lub zaświadczeń z Krajowego Rejestru Sądowego nie są opłatami sądowymi.    Opłaty za udzielanie informacji oraz wydawanie odpisów, wyciągów lub zaświadczeń z Krajowego Rejestru Sądowego są opłatami za wykonanie czynności o charakterze technicznym (a nie sądowym) i są w swej naturze zbliżone do opłat administracyjnych. Należy przy tym zauważyć, że z pobierania opłat za odpisy, zaświadczenia itp. z różnych rejestrów publicznych (np. z Krajowego Rejestru Karnego) zwolnione są jedynie ściśle określone podmioty publiczne. Nie wydaje się zatem, aby zasadne było przyznawanie takiego zwolnienia organizacjom pożytku publicznego.    Warto ponadto zauważyć, że zgodnie z przepisami art. 4a ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, Centralna Informacja KRS udostępnia bezpłatnie, szczególnie w ogólnodostępnych sieciach informatycznych, informacje o organizacjach pożytku publicznego. Spis organizacji pożytku publicznego znajduje się m.in. na powszechnie dostępnej stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości. Dzięki takiemu rozwiązaniu organizacje pożytku publicznego, jak się wydaje, nie powinny być zmuszone do zbyt częstego wnioskowania o wydanie odpisów czy zaświadczeń celem ich wykorzystania w działalności statutowej.    Jednocześnie pragnę podkreślić, że obowiązek uiszczania przez organizacje pożytku publicznego wspomnianych wyżej opłat trudno uznać za uciążliwy ze względu na stosunkowo niewielką wysokość stawek tych opłat. Stosownie bowiem do przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2000 r. w sprawie określenia wysokości opłat za udzielanie informacji oraz wydawanie odpisów, wyciągów i zaświadczeń z Krajowego Rejestru Sądowego (Dz.U. Nr 117, poz. 1240), opłata za odpis pełny wynosi 60 zł, za odpis aktualny - 30 zł, za wyciąg oraz za pisemną informację - 5 zł, a za zaświadczenie - 15 zł.    Jak zatem wynika z powyższego, obowiązujące przepisy są wzajemnie spójne. Przyznają one organizacjom pożytku publicznego zwolnienie z obowiązku ponoszenia jedynie opłat sądowych. Inne opłaty, w tym opłaty za czynności Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, organizacje publiczne są obowiązane uiszczać na takich samych zasadach, jak inne podmioty z tego obowiązku niezwolnione. Jednocześnie brak podstaw, aby uznać ten obowiązek za tak uciążliwy i kosztowny, że konieczne byłoby rozważenie zwolnienia organizacji pożytku publicznego z jego ponoszenia.    Ponadto pragnę zauważyć, że 28 lipca 2005 r. Sejm RP uchwalił nową ustawę o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, która oczekuje na podpis Prezydenta RP. W przepisach tej ustawy zrezygnowano w ogóle z generalnego zwolnienia organizacji pożytku publicznego od ponoszenia opłat sądowych. Organizacja pożytku publicznego, tak jak i każda inna osoba prawna bądź jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, a posiadająca zdolność prawną będzie mogła jedynie wnosić o przyznanie jej przez sąd zwolnienia z kosztów sądowych, wykazując, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Wydaje się, że takie rozwiązanie realizuje w pełni konstytucyjną zasadę równości podmiotów wobec prawa.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Jerzy M. Żuralski    Warszawa, dnia 5 sierpnia 2005 r.